Archive for the ‘Achtergrond’ Category

Is er toekomst voor de tram in Groningen?

13-12-2018

Het is inmiddels 2018 en de gemeenteraadsverkiezingen zijn net achter de rug. Groningen heeft massaal op GroenLinks gestemd, die dus de komende vier jaar de show mogen runnen. Een van hun verkiezingsitem was: de tram terug op de agenda. Maar hoe realistisch is dat? Is er wel een toekomst voor een tram in Groningen?

Dat hangt van een aantal factoren af.

Ten eerste: is er geld? Een tramlijn aanleggen is duur. Het vorige project, twee tramlijnen, kostte € 287 miljoen (en dus niet € 500 miljoen), waarvan ongeveer € 80 miljoen moest worden opgehoest door de gemeente Groningen, € 80 miljoen door de Provincie Groningen, € 10 miljoen door de Stuurgroep Regio Groningen-Assen en de rest kwam van het Rijk in de vorm van compensatiegelden voor de afgeblazen Zuiderzeelijn.
Maar dat was in 2012. Anno 2018 hangt het ervan af hoeveel budget de gemeente Groningen heeft voor een dergelijk project, en of er überhaupt wordt bijgesprongen door de Provincie, de Stuurgroep en/of het Rijk. Dit zal eerst duidelijk moeten worden voor er verder kan worden nagedacht.
En bovendien, stel dat er een plan wordt opgesteld. Er is gemiddeld vier jaar voor nodig voor er een spade in de grond gaat – hoe zit het dan met de prijzen die de bouwers rekenen? Zijn die nog wel van het niveau 2018, of zijn die inmiddels sterk gestegen?

Ten tweede: klopt het antwoord op de oorspronkelijke vraagstelling nog?
In 2006 was de vraagstelling: hoe kunnen we de binnenstad van Groningen het beste bereikbaar en aantrekkelijk maken? Het lijkt er niet op dat die vraagstelling veel is veranderd in de afgelopen jaren. Het beleid van de afgelopen jaren lijkt erop gericht te zijn de binnenstad meer tot een verblijfplaats te maken dan een winkelgebied. Daarmee is de bereikbaarheid een onverminderd belangrijk vraagstuk.
Maar is de RegioTram nog steeds het beste antwoord? Hoe liggen de criteria waarmee dat wordt bepaald inmiddels? Dat zal opnieuw moeten worden onderzocht. De technologie is voortgeschreden, de politieke verhoudingen zijn veranderd, de financiële situatie is anders, maar wellicht zijn er ook nieuwe inzichten. Is de auto nog wel zo onwenselijk, met de opkomst van elektrische auto’s, bijvoorbeeld? En hoe zit het met het beleid van shared space als je vrijliggende trambanen wilt aanleggen? Willen we nog steeds een RegioTram die de omliggende plaatsen met Groningen verbindt via het spoor, of past een smalsporig tramlijntje veel beter bij onze smalle, historische binnenstad? Allemaal vragen die meewegen bij het herformuleren van het beste antwoord.
Het is niet onrealistisch om te denken dat dat antwoord nog steeds een tram blijkt te zijn. Technologische ontwikkelingen zijn ook weer niet zodanig geweest dat een nieuw vervoersysteem de concurrentie zou kunnen aangaan. Vooral elektrische aandrijving is populair geworden en in Groningen rijden weer trolleybussen rond, maar die ontwikkelingen kunnen ook in trams worden ingezet en verder blijven de argumenten bus versus tram van kracht. De hoofdoverweging voor vertramming is nog steeds of er op de beoogde route genoeg passagiers zullen zijn, en dat is op buslijn 15 nu al het geval (het omslagpunt voor vertramming ligt op zo’n 15.000 reizigers per dag). Maar dat betekent niet onmiddellijk dat de RegioTram nog steeds de juiste tramsoort is. Wie weet is de situatie nu zodanig dat je beter voor een stadstram kunt gaan. Of een sneltram. Of misschien zelfs ondergronds, hoewel dat niet realistisch lijkt.
Het zal allemaal opnieuw onderzocht moeten worden. Het is dus geen kwestie van het plan RegioTram of Kolibri afstoffen, hoewel de uitkomst van het onderzoek nog steeds kan zijn om dat wel te doen.

Ten derde: gaat de politiek het wel volhouden? In 2012 zat het land in een financiële crisis en bleek de Groninger politiek niet standvastig genoeg om het project door te zetten. Wie zegt dat zo’n situatie zich over zes jaar niet weer voordoet?
En hoe zit het met het onderlinge vertrouwen en de lange termijn? Met het huidige kiezersgedrag en het lage vertrouwen in de overheid weet je maar nooit wie er over vier jaar de grootste is en wat die gaat doen. Voor hetzelfde geld wordt er dan weer keihard op de rem getrapt door de partij die dan weer de meeste zetels heeft. Je kunt daartegenin brengen dat politieke partijen weer wat meer een eigen smoel lijken te krijgen de laatste jaren, maar is dat genoeg?
En als we het toch over politiek hebben… durven we het nog wel aan in Nederland? De Uithoflijn in Utrecht is een betrekkelijk simpele tramlijn maar de aanleg ervan loopt financieel en bestuurlijk totaal uit de klauwen. De Noord-Zuidlijn, idem. Onze eigen Zuidelijke Ringweg dreigt dezelfde kant op te gaan. Het is natuurlijk wel zo dat er veel meer projecten binnen budget en zonder problemen worden opgeleverd dan dat er mislukken, maar mensen onthouden de mislukkingen en vergeten de successen. En de mensen zijn uiteindelijk wel degenen die kiezen. Gaat de politiek dat risico aan?

Kortom, het is geen kwestie van het project RegioTram weer van de plank te halen, af te stoffen en opnieuw te starten. Het is zaak eerst uit te zoeken of er geld is, of de gekozen oplossing nog wel de beste is, en of de politiek zichzelf sterk en volwassen genoeg acht om dit te kunnen bewerkstelligen.

Tot die tijd kan er feitelijk geen zinnig woord over worden gezegd.

Mooie brief Provincie zal niets uithalen. Geld moet er komen

04-10-2012

Op 2 oktober stuurde Gedeputeerde Staten een gepeperde brief (PDF) naar de gemeenteraad van Groningen. De brief riep op alsnog de RegioTram op de begroting te zetten. In een lange uiteenzetting werden de voordelen van de RegioTram, de nadelen van de alternatieven en de gevolgen van het schrappen van het project toegelicht.

De brief is goed, uitgebreid, terzake, confronterend en nutteloos. De inhoud van de brief is de meeste Stadse raadsleden namelijk welbekend. Maar daar gaat het ook niet om. Het probleem is niet dat de tram een slecht idee is, het probleem is dat er volgens een meerderheid van de gemeenteraad te weinig geld voor is.

En dát signaal was de provincie weer welbekend. Al in mei van dit jaar gaf wethouder De Vries een niet mis te verstane boodschap aan de provincie: neem meer regie over het project. De boodschap werd overigens wel degelijk misverstaan, maar De Vries kwam er niet voor niets mee. De uitspraken over het budget en de begroting waren kraakhelder: “we gaan een financieel probleem krijgen en dat kan opgelost worden, maar we kunnen het niet zelf”. Of dat terecht was of niet, kan bediscussieerd worden. Velen vinden dat de tram gewoon op de begroting had gekund, maar hoe het ook zij: het mondde uit in de coup van vorige week. De gok was voor een aantal partijen, die inmiddels de meerderheid vormden, toch te groot.

(more…)

Groningen is te klein voor een tram

27-09-2012

De gemeenteraad van Groningen heeft in meerderheid ingestemd met het opstellen van een nieuwe begroting zonder tram. Dat was de uitkomst van een lange avond waarin het college B&W uit elkaar viel en de tramplannen plotseling niet meer door een meerderheid van de raad werd gesteund. De tram is daarmee nog niet officieel van tafel, maar de kans op redding door de provincie is non-existent. Alleen een grote zak geld kan het project redden, maar daarvoor zal geen meerderheid in de Provinciale Staten zijn te vinden. In het zicht van de haven is de tram dus gestrand.

Gewoon omdat de SP en D’66 niet durfden. Een andere reden is er niet. Ze zagen de tram wel zitten als oplossing, maar durfden de financiële risico’s niet aan. Ook niet na alle praktijkvoorbeelden, berekeningen, verzekeringen en vooruitzichten. Ook niet ondanks dat het geld er al wás. Ook niet na het aanbod van de provincie om uitstel tot betaling te verlenen. Ze durfden niet en lieten zich verleiden door de tram-oppositie tot een ware machtsovername. Het politieke spel werd feilloos uitgespeeld, de twee wethouders die het meeste politieke gewicht droegen, ruimden het veld. Omdat zij wél durfden? Omdat zij de toekomst wél met vertrouwen konden bezien? Misschien omdat zij wél vertrouwden op het harde werk van een klein leger aan professionals? Het zal wel gissen blijven, net als de toekomst van de Groninger politiek.

Welke gevolgen dit heeft, kunt u lezen in het artikel “Regiotram: het is nu of nooit“. In het kort: er komt geen RegioTram en de kans dat er ooit nog een OV-plan van tramkwaliteit komt, is nihil. Dus ook geen stadstram, bandentram, geleide bus of spoor-naar-Zernike. Er gebeurt niets en daarom raakt Groningen de komende jaren voller dan ooit met auto’s, fietsen en bussen. Leefbaarheid, milieu, veiligheid en bereikbaarheid nemen af; de kosten om het OV en het wegennet te onderhouden nemen toe. Groningen zal financieel niet in staat zijn om dat te verhelpen. Dat is de realiteit en daartoe hebben de bestuurders van Groningen ons allen nu veroordeeld. We mogen het ermee doen.

Zo voegt Groningen zich bij Leiden, Nijmegen en Zwolle, die hun tramprojecten ook zagen sneuvelen (zij het dat geen van allen zo dichtbij is gekomen als Groningen). Maastricht en Utrecht zijn vooralsnog de enigen die doorgaan met hun tramprojecten.

Voor het aanleggen van een tramnet is durf, ambitie en vooruitstrevenheid nodig. Die was er in het begin wel, maar bleek op het moment suprême niet aanwezig. En zo krijgen de tegenstanders achteraf toch nog gelijk. Groningen is te klein voor een tram. Niet qua oppervlak, inwoners of reizigers, maar qua geest.

RegioTram: het is nu of nooit

23-09-2012

In de week van 24 september wordt er meer bekend over de begroting van de gemeente Groningen. De discussie over het al dan niet schrappen van de RegioTram, zodat het gereserveerde geld gebruikt kan worden om andere tekorten mee aan te vullen, zal dan weer in alle hevigheid losbarsten.

Eén ding staat voorop: het is nu of nooit met de tram. Als er een streep door de tram wordt gezet, dan is de kans nihil dat er ooit een tram (of vergelijkbaar voertuig) gaat rijden in Groningen. Het is niet waarschijnlijk dat er een nieuw tramplan kan worden opgesteld, goedgekeurd en aanbesteed vóór 2020. In dat jaar vervallen de RSP-gelden, de compensatiegelden voor de Zuiderzeelijn. Voor tramplannen is Rijkssteun onmisbaar; Stad en Regio kunnen de tram niet zelf betalen. Het verleden heeft echter aangetoond dat Den Haag geen interesse heeft in financiële steun aan Noordelijke openbaar vervoersplannen. Bovendien betekent het vervallen van de compensatiegelden dat Den Haag zegt: sorry Groningen, maar je hebt je kans gehad.

(more…)

De Oosterstraat: wordt er wel geluisterd?

27-08-2012

Hoegestoordkunjezijn.nl” heet de nieuwste anti-tramwebsite van Groningen. De heer Boonstra uit de Oosterstraat is boos op de gemeente omdat die de RegioTram-plannen doorzet. Daarom krijgen de burgemeester en de wethouders er flink van langs op gratis verkrijgbare kaartjes en posters. Volgens de heer Boonstra luisteren B&W niet naar de ondernemers en trekken zij zich niets aan van de problemen die de ondernemers in de binnenstad door de aanleg van de tram gaan krijgen.

Klopt dat? Wordt er door het bestuur niet naar de ondernemers geluisterd, zoals de heer Boonstra beweert? (more…)

Ophef over interview met wethouder De Vries

28-05-2012

Op zaterdag 26 mei 2012 verscheen er een interview met wethouder Frank de Vries (PvdA) in het Dagblad van het Noorden. Het interview ging over het inzetten van de RSP-gelden en het gebrek aan regie vanuit de provincie Groningen hierop. De compensatiegelden voor de Zuiderzeelijn moeten voor 2020 ingezet zijn, maar aangezien de provincie daar volgens De Vries niet strak op stuurt, bestaat de kans dat dat niet gaat lukken. Het Noorden heeft dan niet alleen geen Zuiderzeelijn, maar ook geen spoorlijn Groningen-Heerenveen – en mogelijk geen RegioTram. Het geld vloeit dan terug naar Den Haag en dan heeft het Noorden voorgoed het nakijken. Dat zou niet alleen ronduit beschamend zijn, het zou een economische ramp betekenen. De Vries roept dus op tot meer samenwerking en meer leiding vanuit de provincie.

(more…)

Yes we tram!

06-04-2012

Veel Groningers begrijpen niet waarom er plannen zijn voor een tram in onze stad. Is een tram niet veel te duur? Zijn bussen niet veel goedkoper? Is een tram niet veel te groot en gevaarlijk? En is Groningen niet veel te klein voor een tram? Wij merken dat veel mensen het tramplan eigenlijk nog niet goed kennen. Zij baseren hun mening vaak niet op feiten, maar op vermoedens, angsten, wat zij van anderen horen en wantrouwen. Dat is jammer, want de plannen voor de tram zijn goed doordacht. In dit artikel zetten wij nog eens op een rijtje waarom de tram goed is voor Groningen. Maar ook elders op deze website kunt u lezen waarom wij de tram graag zien rijden. Wij hopen dat onze website u kan helpen om op basis van argumenten tot een oordeel over de tram te komen. (more…)

Nu ook een pro-RegioTram poster!

06-04-2012

Op 4 april 2012 lanceerde de heer J. Mostertman zijn website www.tramnoway.nl. Hij riep alle Groningers op om massaal de Tram No Way-poster te downloaden, af te drukken en op het raam te plakken.

Het kan natuurlijk niet zo zijn dat alleen tegenstanders van de tram zo’n mogelijkheid krijgen. Wij vinden dat ook de voorstanders van het RegioTram-project hun standpunt moeten kunnen uitdragen!

Daarom doen wij een oproep aan alle Stadjers en Ommelanders die de RegioTram een warm hart toedragen, om onze poster te downloaden, uit te printen en voor het raam te hangen! 

Download ‘m hier: Yes we tram! (PDF)

(more…)

De historie van de tram

13-01-2011

Een veelgehoord bezwaar tegen de herinvoering van de tram in Groningen, is dat de tram ouderwets is. Immers, in 1949 werd de tram afgeschaft en vervangen door de (trolley-)bus. Niet alleen in Groningen, maar in veel steden in Nederland en de rest van de wereld. Maar waarom werd de tram in die jaren zo massaal afgeschaft?

In het kort hebben we deze vraag natuurlijk al beantwoord in onze misverstandensectie. De tram werd niet zozeer opgeheven omdat het een ouderwets vervoermiddel zou zijn, maar vooral door de opkomst van (gemotoriseerd) privé-vervoer en omdat de kosten van het onderhouden en opwaarderen van de trams en tramlijnen te hoog zouden zijn. In dit artikel gaan we daar wat uitgebreider op in. Tevens besteden we aandacht aan de spectaculaire terugkeer die dit vervoermiddel heeft gemaakt.

Paardentram in Heerestraat

Paardentram der TGP in de Heerestraat Groningen, ca. 1900. Foto afkomstig uit de Groninger Archieven (www.groningerarchieven.nl)

(more…)

Regiotram: tram voor stad én regio

01-05-2010

Regiotram in Porto

Sinds 2006 wordt er in Groningen gesproken over de Regiotram. Een regiotram rijdt niet alleen door de straten in de stad (zoals een stadstram), maar ook over bestaande spoorlijnen de regio in. Als eerste voorbeeld van een regiotram wordt vaak de Stadtbahn van Karlsruhe genoemd. Al in de jaren 60 van de vorige eeuw werd de Albtalbahn-spoorlijn gekoppeld aan het tramnetwerk in de Zuid-Duitse stad. In de loop der jaren hebben meerdere (vooral Duitse) steden het voorbeeld van Karlsruhe gevolgd en ook regiotramnetwerken aangelegd naar het ‘Karlsruher Modell’. (more…)